CHIẾC KHĂN TAY CỦA TÌNH HỮU NGHỊ VIỆT NAM-CAMPUCHIA

Chiếc Khăn Tay màu trắng có thêu tay dòng chữ Khmer “Nhân dân Thủ đô Phnom Penh mãi mãi nhớ ơn các chiến sĩ Quân tình nguyện Việt Nam” bằng chỉ màu xanh là một hiện vật tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng những giá trị lịch sử, nhân văn và ngoại giao quân sự đặc biệt. Giá trị của nó không nằm ở chất liệu vải hay kỹ thuật thêu mà gắn liền với cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc và nghĩa vụ quốc tế cao cả của Quân đội nhân dân Việt Nam tại Campuchia. Đồng thời là minh chứng sinh động cho tình cảm biết ơn sâu sắc của nhân dân Campuchia đối với những người lính Quân tình nguyện Việt Nam đã không tiếc máu xương giúp nhân dân nước bạn thoát khỏi thảm họa diệt chủng.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh hiến tặng kỷ vật thời chiến đấu cho Bảo tàng Chiến thắng B-52

Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh sinh ngày 15/03/1950 tại xã Yên Khang, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định; nhập ngũ tháng 02/1968, chiến đấu tại Trung đoàn 1, Sư đoàn Bộ binh 2, Quân khu 5 trên chiến trường Khu 5. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam và làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Theo ghi chép của Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh, Sư đoàn Bộ binh 2, Quân khu 5 là một trong những đơn vị tham gia chiến đấu trên chiến trường Campuchia từ những ngày đầu của cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam với những trận đánh ác liệt tăng cường phòng thủ, đánh trả quân Pôn Pốt (1977); tiến công lớn trên các hướng đường 1, đường 7, đường 19 và khu vực Tây Ninh năm 1978 và tham gia đội hình Quân tình nguyện Việt Nam tiến về Phnôm Pênh trong Tổng phản công chiến lược giải phóng Campuchia năm 1979. Sau khi chấm dứt chế độ diệt chủng Pôn Pốt và mở ra thời kỳ hồi sinh cho đất nước Campuchia, Quân tình nguyện Việt Nam tiếp tục ở lại giúp nước bạn xây dựng chính quyền cách mạng, khôi phục giáo dục, y tế, sản xuất, đào tạo lực lượng vũ trang và bảo vệ thành quả cách mạng trong nhiều năm tiếp theo.

 Tháng 5 năm 1985, đơn vị của Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh hoàn thành nhiệm vụ trở về nước. Trước khi chia tay, Chính phủ Campuchia tổ chức gặp mặt các cán bộ, chỉ huy cấp trung đoàn, sư đoàn và quân khu tại Thủ đô Phnom Penh để bày tỏ lòng biết ơn đối với Quân tình nguyện Việt Nam. Trong chương trình làm việc, Đoàn được tham quan nhiều di tích lịch sử, văn hóa của Campuchia, trong đó có Nhà tù Tuol Sleng-nơi ghi dấu tội ác của chế độ diệt chủng Pôn Pốt và Trại trẻ mồ côi Hoa Hồng - nơi nuôi dưỡng các em nhỏ mồ côi sau chiến tranh do Lữ đoàn Pháo binh 71 lập nên. Tại Trại trẻ, Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh đã được tặng chiếc Khăn Tay màu trắng có thêu tay dòng chữ Khmer màu xanh lá cây. Theo tiếng Việt, nội dung dòng chữ là: “Nhân dân Thủ đô Phnom Penh mãi mãi nhớ ơn các chiến sĩ Quân tình nguyện Việt Nam”. Hình thức của chiếc Khăn đơn giản, không cầu kỳ nhưng lại là minh chứng sinh động về tình đoàn kết, hữu nghị giữa quân dân hai nước.

Chiếc Khăn Tay không đơn thuần là một món quà lưu niệm. Nó được trao trong thời khắc những người lính Việt Nam chuẩn bị rời đất nước Chùa Tháp sau nhiều năm sát cánh cùng nhân dân Campuchia. Dòng chữ Khmer thêu tay trên nền vải trắng không chỉ là lời cảm ơn mà còn là sự ghi nhận của nhân dân Campuchia đối với những hy sinh to lớn của Quân tình nguyện Việt Nam. Đây là tình cảm được hình thành từ thực tiễn chiến đấu, từ những năm tháng bộ đội Việt Nam cùng nhân dân Campuchia vượt qua nạn đói, khôi phục trường học, bệnh viện, xây dựng lại làng mạc và từng bước đưa đất nước thoát khỏi bóng tối của chiến tranh và diệt chủng. Vì vậy, chiếc khăn đã vượt lên giá trị của một vật dụng thông thường để trở thành biểu tượng của tình đoàn kết quốc tế trong sáng, thủy chung giữa hai dân tộc Việt Nam và Campuchia.

Trở về Việt Nam sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh tiếp tục được Đảng, Nhà nước và Quân đội giao nhiều trọng trách quan trọng. Từ cuối năm 1989, ông lần lượt đảm nhiệm các cương vị Chỉ huy phó kiêm Tham mưu trưởng Ban Chỉ huy Quân sự quận Hoàn Kiếm, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy Quân sự quận Đống Đa; Sư đoàn trưởng Sư đoàn Bộ binh 301, Quân khu Thủ đô; Tham mưu phó Quân khu Thủ đô; Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Hà Nội; Phó Tư lệnh Quân khu Thủ đô; Phó Chánh Thanh tra Bộ Quốc phòng và được phong quân hàm Thiếu tướng năm 2003. Trên mỗi cương vị công tác, ông luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được Đảng, Nhà nước tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Quân công hạng Ba; Huân chương Chiến công hạng Nhất; Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba; Huân chương chiến sỹ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba; Huân chương Quân kỳ quyết thắng…Trong đó có Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất được Nhà nước Campuchia trao tặng năm 1989. Sau khi nghỉ hưu năm 2010, Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội, giữ cương vị Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Thành phố.

Các hiện vật xét duyệt trong Hội nghị Xét duyệt hiện vật nhập kho cơ sở Bảo tàng Chiến thắng B-52

Trong suốt chặng đường công tác ấy, chiếc Khăn Tay vẫn luôn được ông gìn giữ cẩn thận như một kỷ vật thiêng liêng. Nó không chỉ gợi nhớ về những năm tháng chiến đấu và làm nhiệm vụ quốc tế trên đất Campuchia mà còn nhắc ông về tình cảm chân thành của nhân dân nước bạn dành cho Quân tình nguyện Việt Nam. Mỗi lần nhìn lại dòng chữ Khmer xanh trên nền vải trắng đã ngả màu thời gian, Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh lại nhớ đến những đồng đội đã ngã xuống, nhớ những em nhỏ mồ côi tại Trại trẻ Hoa Hồng, nhớ những con người từng bước ra từ thảm họa diệt chủng để trao cho người lính Việt Nam một lời cảm ơn giản dị nhưng vô giá. Chính vì vậy, sau hơn 40 năm lưu giữ, ngày 03/06/2026, tại Hội nghị Tiếp nhận hiện vật hiến tặng nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống LLVT Thủ đô, Thiếu tướng Nguyễn Văn Nghinh quyết định trao tặng chiếc Khăn Tay cho Bảo tàng Chiến thắng B-52 lưu giữ và trưng bày với mong muốn chiếc Khăn sẽ tiếp tục kể câu chuyện về tình hữu nghị Việt Nam-Campuchia cho các thế hệ mai sau, để những giá trị của hòa bình, lòng nhân ái và nghĩa vụ quốc tế cao cả được lưu truyền cùng lịch sử.

TRANG ANH